Hinniken van paarden blijkt complex geluid: dieren ‘zingen’ en ‘fluiten’ tegelijk

Het herkenbare gehinnik van paarden is ingewikkelder dan tot nu toe werd gedacht. Wetenschappers hebben ontdekt dat paarden twee verschillende geluidsfrequenties tegelijk produceren: een lage toon en een hoge fluittoon. Die combinatie maakt het geluid uniek onder grote zoogdieren en helpt paarden om over grote afstanden met elkaar te communiceren.

Dat blijkt uit nieuw internationaal onderzoek, gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Current Biology.

Onderzoek naar het unieke geluid van paarden

Twee tonen in één ademhaling

Het gehinnik van een paard bestaat uit een opvallende combinatie van twee frequenties. Enerzijds produceren paarden een lage toon van ongeveer 200 hertz, vergelijkbaar met het stemgeluid van andere grote zoogdieren. Tegelijkertijd klinkt een hoge fluittoon van meer dan 1.000 hertz.

Volgens de onderzoekers is dat uitzonderlijk. Normaal gesproken kunnen grote dieren, met relatief grote stembanden, vooral lage tonen maken. Ter vergelijking: koeien en andere grote hoefdieren produceren alleen lage vocalisaties.

Hoewel al ongeveer tien jaar bekend was dat paarden zowel lage als hoge tonen gebruiken, was onduidelijk hoe ze die precies voortbrengen. Het nieuwe onderzoek geeft daar nu inzicht in.

Anatomie van het strottenhoofd onderzocht

Wetenschappers van onder meer de Universiteit van Kopenhagen en de Universiteit van Wenen onderzochten de anatomie van het paardenstrottenhoofd uitgebreid.

Ze lieten lucht stromen langs de stembanden van overleden paarden, maakten CT-scans en analyseerden videobeelden van hinnikkende dieren.

Daaruit bleek dat twee mechanismen tegelijk actief zijn:

• De stembanden trillen, wat de lage toon produceert. Dit werkt vergelijkbaar met stemgeluid bij mensen.

• Een kleine opening in het kraakbeen boven de stembanden, die ontstaat doordat het kraakbeen samentrekt, produceert een hoge fluittoon. Dat mechanisme lijkt sterk op menselijk fluiten.

Deze combinatie maakt het mogelijk om twee verschillende geluiden in één ademhaling te produceren.

Paarden onderscheiden zich van andere paardachtigen

Opvallend is dat deze dubbele geluidsproductie niet voorkomt bij alle verwante diersoorten. Andere paardachtigen, zoals zebra’s en ezels, missen dit vermogen.

Wel is het bekend dat sommige vogels en amfibieën vergelijkbare complexe geluiden kunnen maken.

Volgens de onderzoekers stelt deze eigenschap paarden in staat om meer informatie over te brengen via hun gehinnik.

Communicatie essentieel voor sociale dieren

Paarden zijn uitgesproken sociale dieren. In het wild leven ze in kuddes en zijn ze afhankelijk van onderlinge communicatie.

Ze hinniken onder meer om:

• soortgenoten te begroeten;

• contact te houden over grotere afstanden;

• hun locatie door te geven;

• stress of onrust te signaleren.

Voor wilde paarden kan het verliezen van contact met de kudde gevaarlijk zijn, bijvoorbeeld door roofdieren of andere bedreigingen.

Daarnaast heeft ieder paard een eigen, herkenbaar hinnikgeluid. Vergelijkbaar met de menselijke stem kunnen soortgenoten elkaar daaraan herkennen.

Ook in Nederland, waar naar schatting ruim 450.000 paarden en pony’s worden gehouden, is dat gedrag herkenbaar. Paarden op maneges of in weilanden reageren vaak direct op het gehinnik van bekende soortgenoten.

Nieuwe inzichten in dierlijke communicatie

De ontdekking werpt nieuw licht op de complexiteit van dierlijke communicatie. Het toont aan dat paarden over verfijndere vocale mogelijkheden beschikken dan op basis van hun lichaamsgrootte werd verwacht.

De onderzoekers benadrukken dat deze dubbele geluidsproductie paarden helpt om effectiever met elkaar te communiceren, vooral over grotere afstanden.

Conclusie

Het gehinnik van een paard blijkt een technisch en biologisch complex geluid, waarbij tegelijk een lage toon en een hoge fluittoon worden geproduceerd. Dankzij deze unieke combinatie kunnen paarden onderling gedetailleerder communiceren dan veel andere grote zoogdieren. De ontdekking vergroot het wetenschappelijke begrip van dierlijke communicatie en laat zien dat zelfs alledaagse geluiden nog verrassende geheimen kunnen bevatten.