De legendarische salsaformatie Sonora Ponceña bestaat 55 jaar! En zoiets wordt altijd groots gevierd in Puerto Rico. Daar huren wij een Coliseo voor af, het Ahoy van Puerto Rico. Het kenmerkende voor een Sonora zijn de trompetten. Oprichter van deze band uit Ponce, de parel in het zuiden van Puerto Rico, is de 97-jarige Don Quique Lucca. Zijn zoon Papo is al 55 jaar een salsa-icoon. Met jazzinvloeden (hij was een fan van Oscar Peterson) veranderde Papo voorgoed de piano én de arrangementen in de salsa.

Ik zal het moment nooit vergeten toen ik de magische uitwerking van zijn pianosolo voor het eerst voelde. 24 Juni 1994, het Naamsfeest van San Juan, St. Johannes. Dit is een van de nationale feestdagen in Puerto Rico. En het was volle maan! Papo Lucca speelde de sterren van de hemel. Volgens mij is het toen gebeurd, dat ik betoverd werd op la Isla del Encanto... Vijftien jaar later, op een zondag in mei, was ik te gast bij WPAB Radio Ponce.
Aan tafel zat Sonora’s eerste manager. De man, weinig jonger dan Don Quique, luisterde met gesloten ogen naar mijn vertolking van Midnight Sun met the New Orleans Syncopators, een Nederlandse opname uit 2006. ‘Waar kan ik die kopen?’ Tja, daar zat ik dan met mijn goed fatsoen en geen enkele cd bij me.
Na afloop werd ik uitgenodigd bij de programmamakers Doris Méndez en Edgardo Pratts thuis nog wat te drinken. Doris is een gepensioneerde advocate die een radioprogramma heeft over criminaliteit. Ja, daar kunnen ze in Puerto Rico een radioprogramma over maken. Zij had ook een prachtig mini-magazine gemaakt over de jarige Sonora.

Edgardo is historicus en heeft veel gepubliceerd over de Puerto Ricaanse cultuur. We slingerden door de zuidelijke heuvels. Het verbaast me elke keer weer hoe groot het contrast is in landschap van Puerto Rico. De heuvels met hun ´eeuwige lente´ en de knallende zon aan de kust. ´Ik heb geen elektriciteit,´ zei Doris bij thuiskomst: 'Dat heeft hij gedaan.'
Ze wees naar een Tarzan van middelbare leeftijd, die bezig was dunne bomen op het talud om te zagen met een kettingzaag. Een klerenherrie! Je kunt ook niet alles hebben, dacht ik. En een dozijn kleuren groen van de beboste heuvels ten noorden van Ponce én de meditatieve rust die daar normaliter heerst. 'Een pitorro?' vroeg Edgardo aan me.
'Sabrrrrrrroso, papá,' smikkelde ik. Ook al was het pas twee uur. Het was zondag en dan mag ik altijd graag onze zuidelijke tradities in ere houden: het Frühshoppen. Ik kreeg een glas illegaal gestookte rum van tamarinde. Voelde me al meteen thuis. 'Hij was zo in de weer met die zaag, dat een boom bovenop de elektriciteitskabel viel,' wees Doris naar de Aapman: 'Nog een geluk dat hij er niet in is blijven hangen.’ 'En wie repareert dat nu?' 'Ja, die van de Gemeente gaan niet over krachtstroom. Niemand die er iets van weet,' glimlachte Doris geruststellend. 'Maar ik stuur de jongens wel even naar de lechonera. Gaan ze daar het eten halen.'

Dat doen ze 's zondags veel in de bergen. Er is overal wel een schuurtje waar speenvarken gebraden wordt boven houtskool. Aan dezelfde stang draaien meestal ook een paar kippetjes mee. Zo'n big moet minstens zeven uur boven het koolvuurtje draaien voordat ie gaar en goudbruin is.
Dan heb je wel de beroemde 'chicharón' het goddelijk krokant gebakken velletje, waar de gemiddelde Puertoricaan lyrisch van wordt. Och, ik ook eigenlijk. 'Ik zet jouw pitorro hier neer, he,' riep Doris naar Tarzan. En zo keerde de rust weder. La Licenciada Doris is natuurlijk ook slim. Van Edgardo kreeg ik allerlei drankjes, een Medalla tegen de dorst, daarna diverse Cubas Libres (Cola met rum en limoentjes uit eigen tuin).

De knappe tweelingzoons van Doris en ik gingen samen muziek maken. Wein, weib und Gesang. Hoe meer Doris dronk, hoe meer ze overtuigd raakte van het feit dat ik een solo moest gaan spelen bij het grote concert van La Sonora Ponceña. ‘¿Estás loca?’ vroeg ik stomverbaasd. ‘Noooo,’ verzekerde ze mij: 'Ik vraag het Papo! '
De aapman met zijn lange verwilderde haar sprak inderdaad of hij het merendeel van zijn leven niet gesproken had met mensen. Maar hij had een idee om de kabel te repareren: 'Je moet die zwager van fulano even bellen. Die .. '
Een paar uur en een knap assortiment aan exotische drank in den keel later, schoven twee vrolijke vijftigers aan onze tafel. Ook een Medalla, wat chicharón. Doris heel blij. Na zes uur zonder stroom bleek de elektriciteit gerepareerd te zijn. Je moet je connecties hebben op dit eiland. Daardoor kreeg ík een van de meest hectische weken op het eiland in zestien jaar! Telefoontjes op en neer, zou ik spelen op het 55-jarige Jubileum Concert, en dan met een eigen begeleidingsgroep of niet? Musici alvast reserveren?

Er was geen budget voor, dat schiet lekker op in een Amerika in de crisis. Ondertussen was ik bezig met een arrangement voor een concert in St Maarten, precies een week later. Een groot gekkenhuis! Echt wat voor mij dus... Woensdag weer een telefoontje: ‘Je moet vanavond om zes uur in Hato Rey zijn.'
Repetitie met La Sonora Ponceña. En daar togen zij heen. Mijn beste vriendin Gryssel en ik. 'Ik heb Papo een keer ontmoet in Connecticut. Hij heeft later ook nog wel een gevraagd naar mij.' 'Natuurlijk,' glimlachte ik: 'Het zal weer eens niet.' 'Hij had uitermate veel belangstelling in mij. Maar ik ben daar nooit op ingegaan,' zei la Ramírez.
Af en toe zou ik willen dat ik iets simpeler van geest was. 'Ik kan mij toch niet aan de indruk ontrekken dat veel Latinos altijd meer dan een normale belangstelling hebben voor een vrouw. Geprezen zijn zij, die mij als musicus zien!' schaterde ik. Bij het Colisseum was het druk met lichtmensen, podiumbouwers en geluidstechnici.
Ik hoorde mijn naam en keek verbaasd om. Dat was waar ook. Het was de Nederlandse Roberto die me gebeld had omdat hij meer van de muziekscéne in Puerto Rico wilde zien. ´Nou, dan kom naar die repetitie.´ Ik neem Nederlandse musici altijd meteen mee naar de meest onverwachte plekken, vooral dan ook voor mezelf, he.
Maar wat een verschrikkelijke kou heerste hier binnen in dit stadion. De temperatuurshock was te vergelijken met de buitenlucht nu. De airco stond op de koudste stand, afgesteld op tienduizend personen die tijdens een concert in het gebouw zijn. Buiten was het 28 graden en dan binnen een graad of 10. En als je daar dan meer dan twaalf uur en meerdere dagen in verblijft, met hooguit honderd man aan musici, technici, pers, ja dan word je wel snipverkouden... wat ik dus ook werd.

Wat leuk. Ik kende Efrén, een van de trompettisten. 'Eeeeeepa.' Met hem had ik nog een jingle opgenomen. Ik keek rond in het grote stadium. Ze waren hier nog lang niet klaar met het opbouwen van de geluidsinstallatie. Ik was hier twee jaar geleden voor het eerbetoon, de 'Homenaje a Hector Lavoe' (Muziek uit Puerto Rico).
En ik heb hier, toen ik net op het Conservatorium ging werken La India gezien, met het orkest van Elías Lopés. Nooit kunnen bedenken dat ik een paar maanden later deel van dat orkest zou uitmaken. Ik had la Sonora Ponceña verdorie gemist op de Día Nacional de la Salsa in maart, omdat we in een file belandden vijf kilometer voor de Parkeergarage.
Maar nu stond ik hier! En daar liep Papo Lucca! Ik knipperde even met mijn ogen. La vida te da sorpresas. Ik gaf hem een hand: 'U krijgt de groeten van Doris! Het is een grote eer voor mij om mee te mogen doen. Echt geweldig! Dit is Gryssel Ramírez, de bolerozangeres.' Hij glimlachte. Zij glimlachte. Kijk, zo doen die dat.
En dan babbelen ze nog wat. Ik had geen idee wat ik moest spelen, wanneer en hoelang. Maar daar kwam wel een ander moment om dat te vragen. Zag ik daar Paquito Guzman lopen? Hij herkende me warempel ook nog. Vorig jaar heb ik in Amsterdam met hem gespeeld in Club More Amor. (Wist niet eens van het bestaan.
Maar het was afgeladen vol!) En ook Nelson Gonzalez de tresspeler, heb ik in Nederland gezien met de Cubop City Big Band. De nestor had zijn haar geverfd. Ja, mannen doen dat hier ook. Van repeteren zou niks komen, dat zag ik zo wel aan het tempo van die technici. Maar als er ergens instrumenten zijn, wordt daar altijd op gespeeld.
Dus in de ruimte waren de percussionisten al aan de gang. Wat leuk, Mariano, de pianist. He, speelt ie viool? Ik heb in 1994 met zijn zus bij Eddie Santiago gespeeld. Hij was ook een van de gasten. 'Het is voor mij een grote eer dat ik hier mee mag spelen,' zei hij. 'Ja, ongelofelijk, he,' en ik sloeg hem tegen zijn bovenarm. De rumba was al aan de gang.

En ik besloot ook even mee te doen. Nam mijn trombone uit mijn tas. Naast me deed een trompettist het zelfde. Ik keek naar links. 'Heeeeee, Tony!' riep ik bij verrast. 'May!' Wat leuk, ik heb in 2004 met hem gespeeld met los Pleneros del Quinto Olivo. En sindsdien niet meer gezien. Ach, zo waren er altijd weer mensen die ik kende.
Inmiddels was het elf uur. Ik was zowat onderkoeld en probeerde Papo Lucca nog ergens te vangen, maar dat lukte niet. Besloot toen de volgende dag maar terug komen voor de Generale Repetitie. Toen kreeg ik ook te horen van Papo Lucca wanneer, waar en wat. 'Ik weet nog niet precies waar...Wacht even.' En hij verdween.
Na een kwartier zag ik hem weer: 'In no 10: Si busca una orquesta, die bomba, daar komt jouw solo.' Goed zo. Ik bracht die vrijdagavond klappertandend en kijkend door. En kon om twaalf uur ‘s avonds een solo spelen. Dios mío. De grote dag van het concert 23 mei. Ik had mijn kapster Annie meegenomen als mijn gast. Ze wilde nooit dat ik betaalde. 'Ik sponsor jou als artiest,' zei ze dan trots.
Ik weer in een deuk. Annie weegt hooguit 49 kilo, en is 1.60 meter. Mager dus, muy coqueta, je kent dat wel, geblondeerde haren, kunststofnagels en maar waswijven over haar werk als visagiste voor celebraties in New York en verder. Als ik haar d'r gang had laten gaan, had ik nu lichtbruin haar gehad!
Uiteraard voelde Annie zich tussen de glitter and glamour van de 55-jarige Sonora Ponceña helemaal thuis! Ze kende de dansers die alvast hun passen oefenden voor hun optreden. Aangemoedigd door de andere leden van de salsadansclub sprongen de vonken van de vloer. Ik dacht aan de Nederlandse salsadansers.
Aaah, konden ze deze ambiente maar even meekrijgen. Op haar hoge, vlijmscherpe hakken overzag Annie het geheel, de een groetend, dan weer naar de ander zwaaiend, alsof ze nu zelf de celebrity was. En die liepen er genoeg. Tito Allen, Cheo Feliciano. Ja, Yolanda Rivera, de zangeres, timbalera de gran dame die door la Ponceña wereldberoemd geworden is, maar ook heel belangrijk was voor de band.
Het is helaas zo dat je maar weinig vrouwen op het podium ziet. De band ging op de foto met de MC van de avond, Zeta 93-dj el Buho Loco. De gekke uil, die het verjaardagsfeest laaiend enthousiast opende. En met hem een paar duizend uitzinnige Puertoricanen. Als er een reden is tot feesten dan wordt die onmiddellijk benut. Wij Nederlanders met slechts ons koperen, zilveren, gouden en diamanten jubileum.
Bestaat een band in Puerto Rico 55 jaar, dan wordt dat groots gevierd! Dat lijkt warempel op de Limburgse Carnavalstelling 55 is 5 x 11, het getal van de gekken! Vandaar natuurlijk dat het universum mij naar dit unieke concert had geleid! De Vejigantes die mijn bomba dansten: 'Si busca una orquesta' lopen ook altijd mee in de carnavalsoptocht in Ponce, het zuiden!
De zuiderlingen lijken overal erg op elkaar. Alaaf!

Van dit legendarische concert is nu een dvd en cd op de markt.
Als lezer van Caribe Magazine kun je hem voor een speciale prijs krijgen. Schrijf daarvoor een mail naar Dit e-mailadres is beschermd door spambots, u heeft Javascript nodig om dit onderdeel te kunnen bekijken . Meer info: www.maypeters.com →Music

Bekijk hier de fotosessie van dit salsa spektakel in Puerto Rico: 

http://www.uslatino.com/pictures.cfm?gallery=1301&picNum=47